جنگ، دیپلماسی و تراژدی سوریه

دیپلماسی، یکی از عناصری که جنگ سوریه مطرح کرد، تنها زمانی که معادله عادلانه ای بین نیروهای در صحنه وجود داشته باشد، مفهوم پیدا می کند.

در حالی که ملل غرب در زمینه یافتن راه حل برای بحران سوریه مذاکره می کنند، سربازان روسیه به افزایش حملات خود برای تغییر جریان حوادث ادامه می دهند.

تغییر وضعیت موجود با قرارداد مونیخ نیز که در ساعات عصر ۱۱ فوریه برای پایان یابی دشمنی ها به امضا رسید، ممکن به نظر نمی رسد.

ظرف دو سال اخیر، مهره های کلیدی منجمله مسکو، با تکرار مرتب اینکه راه حل نظامی در سوریه کارساز نخواهد بود، سبب قول راه حل دیپلماتیک را دادند. ولی اتحاد رژیم روسیه-ایران-سوریه، نشان داد که نقطه مقابل این مسئله صحیح است.

در حال حاضر حضور کمیته عالی مذاکرات که نماینده مخالفین سوریه ای می باشد، در مذاکرات ژنو، به اجرای حکم ۲۲۵۴ شورای امنیت سازمان ملل بستگی دارد.

مخالفین سوریه به رهبری "ریاض حجاب" در زمینه مشکوک شدن در خصوص مذاکراتی که به ۲۵ فوریه موکول شد، محق است. سازمان ملل از اجرای طلب هایی که وی برای آغاز مذاکرات تعیین کرده است، عاجز می باشد.

دموکراسی نقش بزرگی بر عهده دارد. ولی اگر واقع بین باشیم، کرملین برای اینکه طوری جلوه دهد که در مذاکرات سیاسی کند، شرکت دارد، از یکسو وزیر امور خارجه خود را به هر گوشه از جهان اعزام کرده، از سوی دیگر نیز برای تغییر معدله قدرت در سوریه، جنگنده های خود را اعزام می کند.

دیپلماسی روسیه به عنوان پوششی برای نهان کردن عملیات نظامی روسیه در سوریه عمل می کند. علاوه بر این حملات نظامی روسیه در سوریه، نقش مهمی در دورشدن نگاه ها از مسئله اوکراین که هنوز به نتیجه ای نرسیده دارد.

روسیه با بمباران غیرنظامیان، قصد بوجود آوردن یک موج مهاجرت توده ای را دارد که بدین ترتیب بتواند اروپا و ترکیه را مجازات کند. از سوی دیگر نیز به ایالات متحده آمریکا پیامی در خصوص موقعیت استراتژیک خود ارسال می کند. ولادمیر پوتین رئیس دولت روسیه از بسیاری جهات، خلأ استراتژیک ناشی از تردد اروپا را پر می کند.

در حالی که رژیم سوریه هر روزه ده ها انسان را به قتل می رساند، مشروعیت اخلاقی استراتژی تک طرفه علیه داعش را زیر سوال می برد. بله، مبارزه با سازمان تروریستی داعش باید ادامه یابد و داعش باید شکست بخورد. ولی این نباید به بهای پیروزی رژیم بشار اسد رئیس دولت سوریه و حامیان آن باشد.

هزاران سوریه ای گذشته از تروریزم داعش، از ترور دولتی اسد و بمباران روسیه فرار می کند. لارن فابیوس وزیر امور خارجه فرانسه که استراتژی آمریکا در قبال سوریه را مورد انتقاد قرار می دهد، از سمت خود کنار کشیده و موقعیت آمریکا در سوریه را "مبهم" و به دور از "قاطعیت مصمم" تلقی کرده است.

فابیوس همچنین اظهار داشت بی اعتنایی آمریکا به دنبال نادیده گرفته شدن خط قرمزی که برای استفاده از سلاح های شیمیایی تعیین کرده بود، سبب جسارت گرفتن پوتین و پیشروی بیشتر در اوکراین و سوریه شد.

آمریکا به بهای برتری نظامی روسیه و رژیم اسد در منطقه، تمامی حمایت نظامی خود را متوجه پ ی د و شاخه نظامی آن ی پ گ کرده است.

پ ی د و ی پ گ در آن واحد مشتری آمریکا، روسیه و رژیم اسد بوده و از آنها اسلحه و مهمات خریداری کرده و حافظت اطلاعاتی و هوایی دریافت می کند. از اینرو خود را به شکل موثرترین نیرو در مبارزه با داعش جلوه می دهد.

طبیعتا هر گروهی که چنین حمایت با کیفیتی دریافت می کند، تبدیل به نیروی موثر در مبارزه با داعش خواهد شد.

ولی تحت سرپوش مبارزه با داعش، پ ی د در حال توسعه منطقه ای است که خودسرانه در شمال سوریه اعلان خودمختاری کرده است.

در این میان مخالفین سوریه ای که بارها قول یاری و برنامه های آموزش بده و مجهز کن به آنها داده شده، از طرفی از سوی روسیه و نیروهای رژیم مورد قتل عام قرار گرفته و از سوی دیگر تحت حملات داعش قرار دارند.

آنچه که در ۱۰ فوریه اتفاق افتاد نمونه ای برای این وضعیت است. ی پ گ با حمایت هوایی نیروهای روسی، مخالفین سوریه را مورد حمله قرار داده و پایگاه هوایی مناخ را تصرف کرد. هدف از این حمله اشغال روستاهای عرب در نزدیکی های آفرین بود. بدین ترتیب پ ی د حاکمیت خود در منطقه را گسترش داد. زمانی که این مقاله به قلم گرفته می شود نیروهای ی پ گ در خارج از شهر عزز، در جاده اصلی بین حلب و مرز ترکیه در انتظار بودند. آنچه که تاثربرانگیز می باشد این است که ارتش آزاد سوریه که یک سال قبل برای یاری به پ ی د در کوبانی رفته بود، اکنون از سوی نیروهایی که به انها در رهایی کوبانی از دست داعش یاری کرده بود، مورد حمله قرار می گیرد.

این وضعیتی تاسف بار است و نتایج مذاکرات ژنو نیز نامعلوم می باشد.

در این راستا پیشنهاد حمایت ار مخالفین میانه روی سوریه ای و تشکیل منطقه امن برای غیرنظامیان سوری که از سوی آنکارا ارائه شد و بدون نشان داده شدن دلیلی قانع کننده از سوی غرب رد گردید، در ماورای آتلانتیک جلب توجه نمود.

یک سال قبل دیپلمات ها و مفسرین سابق و مطرح، از باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا دعوت کرده بودند تا در نوار مرزی ترکیه با شمال روسیه منطقه ای امن تشکیل شود.

روبرت فورد سفیر سابق آمریکا در سوریه، در نهم مارس ۲۰۱۵ چنین نوشت: "برای محافظت از مخالفین سوریه ای باید منطقه پرواز ممنوعه تعیین شود. ولی این مدتهاست که با مخالفت حکومت روبرو می شود."

سناتورهای جمهوریخواه و دموکرات در ۲۱ آوریل ۲۰۱۵ به اوباما اصرار کرده و نوشتند: "در سوریه باید منطقه امن انسانی تشکیل شود."

فردریک ک. هوف یکی از دیپلمات های سابق آمریکا نیز گفت: "در صورت تشکیل منطقه امن، قابلیت پرتاب بمب از سوی رژیم اسد در این مناطق و خارج آن سخت تر شده و یا کاملا از بین خواهد رفت و زندگی انسانها نجات خواهد یافت. داعش نیز از جذب نیروی جدید محروم خواهد شد."

"آن-ماری سلاغتر" نیز گفت: "با تشکیل منطقه پرواز ممنوع، آمریکا و شرکایش نشان خواهند داد که صبرشان در برابر اسد تمام شده و آماده حفاظت از سوریه ای ها در داخل سوریه هستند."

از سال گذشته تاکنون حوادث و تحولات بسیاری رخ داد. روسیه نیز برای طرح های خود منطقه پرواز ممنوع لازمه را به طور بالفعل تشکیل داد. هنوز هم تشکیل منطقه امن می تواند نقش مهمی در نجات جان غیرنظامیان و ایجاد محدودیت در عبور بولدوزرهای نظامی روسیه و اسد از مناطق غیرنظامی داشته باشد.

مایکل ایگناتیف و لئون ویستلر یاس و ناامیدی خود را چنین بر زبان آوردند: "مدتهاست که شاهد زیر پا گذاشته شدن و شکست اخلاقیات هستیم. بیانات توخالی مبنی بر لزوم کنار کشیدن بشار اسد رئیس دولت سوریه، حمایت ناقص از گروه های عصیانگر، اجازه به نادیده گرفته شدن خط قرمز تعیین شده برای سلاح های شیمیایی و بحران پناهجویان در اروپا، در طول ۵ سال نشانه ناکفایتی مان است."

در نتیجه این انسانها باید به طور آشکار به ایالات متحده آمریکا بگویند که با استفاده از نیروهای دریایی و هوایی اش در منطقه، از حلب تا مرز ترکیه منطقه پرواز ممنوع تشکیل داده و از مورد هدف قرار گرفتن غیرنظامیان و پناهجویان حتی از سوی روسیه جلوگیری کند.

نیکولاس بورنز و جیمز جفری دو دیپلمات عالی سابق آمریکایی، به همین نکته اشاره می کنند: "مهمتر از هر چیز بر این باوریم که اکیب اوباما مجبور به بررسی آنچه را که قبلا رد کرده بود، خواهد شد. این نیز تشکیل منطقه امن برای محافظت از غیرنظامیان در شمال سوریه و اعلام این منطقه به عنوان منطقه ممنوع برای پرواز می باشد."

دنیس روز نیز با حمایت از لزوم تشکیل منطقه امن به خوبی می داند که پوتین با این مسئله مخالفت خواهد کرد. با اینهمه می گوید: "اگر در برابر استفاده از نیروی بیشتر از حال از سوی روسیه نیستیم، نمی توانیم شرکای سنی مان را در کنارمان نگه داریم و احتمال برای طرح دیپلماسی کاهش خواهد یافت."

دیپلماسی، یکی از عناصری که جنگ سوریه مطرح کرد، تنها زمانی که معادله عادلانه ای بین نیروهای در صحنه وجود داشته باشد، مفهوم پیدا می کند.

اگر می خواهیم تا مذاکرات سوریه معنا و مفهومی داشته باشد، نیازمند حمایت جدی جامعه بین الملل هستیم.

دیپلماسی بدون حمایت از مخالفین سوریه ای و بدون تشکیل منطقه امن، تنها، ضایعات جنگ خواهد بود.

- - , .